کوه ها به عنوان برساخته های فرهنگی

کوه ها علاوه بر آنکه واقعیتی طبیعی و فیزیکی اند، طبیعتی فرهنگی و اجتماعی نیز هستند. اولین بار ابن خلدون فیلسوف و مورخ قرن هشتم بود که به صورت نظام مند به رابطه روحیه و «خُلق و خو» و رابطه زمین و دشت و کوه با روح و روان آدمها سخن گفت. رفته رفته جوامع و فرهنگ ها که پیچیده تر شدند، نقش طبیعت و واقعیت های طبیعی نیز اهمیت بیشتری یافتند. کوه و رودها و دشت ها نقش مرزی و هویتی و سیاسی هم پیدا کرذند. تقسیمات دو تایی «پشتکوه« و «زیرکوه»، «زاگرس نشین»، «البرزنشین»، روستای»، «شهری»، «روستاهای پادنا»، در تحلیل های مردم شناسی و فرهنگ شناسی و تحلیل نقش نمادین کوه در بافت فرهنگی و رفتاری نیز مورد توجه قرار گرفت. کوه ها علاوه بر جنبه های معنوی و قدسی که پیشینه بسیاری از ادیان و مذاهب هست، امروز به مولفه مهمتری در بافت فرهنگی و سیاسی و قوم شناسی تبدیل شده است. کوه ها صفحات تاریخی و فرهنگی اند که از طریق «سنگ نبشته ها» و سنگ نگاره ها می توان ادبیات مردمان و بومیان و ساکنان آن را شناخت. آنها به عنوان سطرهای کتاب خواندنی هستند که از طریق بازنمایی و تحلیل سطور آن می توان به شناخت تاریخ و فرهنگ و تخیل و شعر و اسطوره به تحقیق بیشتر آن همت گمارد. اگر دیروز کوه ها صحنه های جنگ و ستیز میان قبایل و کشورها و دولت ها بود و در ادبیات کوهنوردی باید «فتح» اش کرد، امروز کوه ها میدان های تآمل و معنویت و صلح و گفت و گو از طریق رمزگشایی آن از طریق صفحات سنگ نبشته ها و نقاشی ها و یادگاری های است و در نتیجه، نه با ادبیات فتح، که باید «صعود» اش کرد!! کوه ها امروزه باید کتاب آرامش و صلح باشند، نه کتاب جنگ و مبارزه. امروزه کوه ها فراتر از جنبه های طبیعی و جغرافیایی، برساخته های فرهنگی اند.